BB6 TELUGU NEWS CHANNEL
హైదరాబాద్ విముక్తి పోరాటంలో స్వయంసేవకులు చరిత్రాత్మకంగా ముందుకు వచ్చి నిరాయుధ పోరాటం చేశారు. 1938 నవంబర్ నుండి 1939 జులై వరకు వర్హాడ్–మధ్య భారతం నుండి వందలాది మంది స్వయంసేవకులు ఈ సత్యాగ్రహంలో పాల్గొని జైలు శిక్షలు అనుభవించగా, కొందరు ప్రాణత్యాగమూ చేశారు.
ఉద్యమం ఆరంభం.

– 1938 అక్టోబర్ చివర్లో నిరాయుధ ప్రతిఘటనకు సన్నాహాలు ప్రారంభం.
– నాందేడ్కు చెందిన గోపాల శాస్త్రీ దేవ్, పరత్వాడాకు చెందిన డా. గణేశ్ మార్తాండ పింపర్కర్ పర్యటనలు చేశారు.
– డా. పింపర్కర్ గారు డా. హెడ్గేవార్ గారి స్నేహితుడు, స్వయంసేవకుడు కూడా. (ఆధారం: సంఘ అభిలేఖాగార్, హెడ్గేవార్ లేఖనం)
– 1938 నవంబర్ 17: నాగపూర్ నుండి తొలి జట్టు ఔరంగాబాద్ బయలుదేరింది. (ఆధారం: కేసరి, 18 నవంబర్ 1938)
వర్హాడ్ యుద్ధ మండలి
– 1939 జనవరి 5: మామాసాహెబ్ జోగ్లేకర్ ఆధ్వర్యంలో వర్హాడ్ యుద్ధ మండలి స్థాపన.
– సభ్యులు: డా. ల.వ. (దాదాసాహెబ్) పరాంజపే, డా. యాదవ్ శ్రీహరి (తాత్యాజీ) ఆణే. (ఆధారం: కేసరి, 2 మే 1939)
శిబిర వ్యవస్థ
– వాశిం: అణ్ణాసాహెబ్ డబీర్, బాబాసాహెబ్ ధనాగరే, బాళాభావు ఆంబేకర్.
– బుల్ఢాణ జిల్లా: రాజాభావు దేశ్పాండే, దాదాసాహెబ్ సోమణ్ దీక్షిత్.
– ఖామగవ్: డా. ప్ర.మ. కాళే. (ఆధారం: ద.గ. దేశ్పాండే, కేసరి 10 ఫిబ్రవరి 1939)
డా. ల.వ. పరాంజపే జట్టు
– 22 మంది సత్యాగ్రహులు (12 మంది స్వయంసేవకుల వివరాలు నమోదు).
– 1939 ఫిబ్రవరి 12: జట్టు నిర్బంధం. (కేసరి, 14 ఫిబ్రవరి 1939)
– ఫిబ్రవరి 18: 18 మందికి 18 నెలల కారాగార శిక్ష.
– ఏప్రిల్లో విడుదల తర్వాత సన్మాన సభలో డా. పరాంజపే గారి ప్రసంగం: “అవసరమైతే మరోసారి సత్యాగ్రహానికి సిద్ధమే”. (కేసరి, 25 ఏప్రిల్ 1939)
ఇతర జట్లు
– మధుకర్ యాదోరావ్ ఘుయీ (20 మంది, 13 స్వయంసేవకులు) – 1939 ఫిబ్రవరి 13న బయలుదేరారు. కొందరికి 3 ఏళ్ళ శిక్ష విధింపు. (కేసరి, 30 మే 1939)
– డా. పవనీకర్ జట్టు – 1939 ఫిబ్రవరి 20న బయలుదేరి, మార్చి 10న అదుపులోకి. సభ్యుడు పురుషోత్తమ ప్రభాకర్ దార్వేకర్ జైలులో హత్యా సంశయాస్పద మరణం (జులై 17). (కేసరి, 25 జులై 1939)
భయ్యాజీ దాణీ జట్టు
– 1939 మార్చి 30: భయ్యాజీ దాణీ ఆధ్వర్యంలో 19 మంది బయలుదేరారు.
– అందరికీ 1 సంవత్సరం జైలు శిక్ష. (కేసరి, 28 ఏప్రిల్ 1939)
– ఆసిఫాబాద్ జైలులో తీవ్ర హింస, ఆకలి, సంకెళ్ళతో బంధం.
వామనరావ్ హెడ్గేవార్ జట్టు
– 1939 ఏప్రిల్ 5: బాళశాస్త్రీ హరదాస్ నేతృత్వంలో బృందం బయలుదేరింది.
– సభ్యులు: పాండురంగ ఆసారాం సావర్కర్, వామన మోరేశ్వర హెడ్గేవార్ (డా.హెడ్గేవార్ తమ్ముడు).
– జైలులో అమానుష హింసలు, మాంసం కలిపిన అన్నం, బలవంతపు సంతకాలు. (కేసరి, 9 జూన్ 1939)
కేళకర్, నాయిక్, ఆంబోకర్ జట్లు
– విశ్వనాథ్ వినాయక్ కేళకర్ & నానాసాహెబ్ నాయిక్ – మే 1939లో అదుపులోకి.
– నారాయణ కృష్ణాజీ (నానాజీ) ఆంబోకర్ – 1939 జూన్ 10న బయలుదేరి, జూన్ 17న ఔరంగాబాద్లో అరెస్టు.
బలిదానాలు

– హైదరాబాద్ ప్రతిఘటనలో 18 మంది ప్రాణత్యాగం చేశారు.
– ముఖ్యంగా: పురుషోత్తమ ప్రభాకర్ దార్వేకర్ (నాచణగావ్, వర్ధా జిల్లా) జైలులో ప్రాణత్యాగం. (కేసరి, 25 జులై 1939)
ముగింపు
హైదరాబాద్ విముక్తి పోరాటంలో RSS స్వయంసేవకులు కేవలం జైలు శిక్షలు అనుభవించలేదు, ప్రాణత్యాగాలూ చేశారు. వారి త్యాగం, క్రమశిక్షణ, దేశభక్తి ఈ పోరాటానికి అజరామర కాంతి ప్రసరించాయి.
Related News
